Para 60 vjetve u shpall solemnisht n Lindjen e globit Republika Popullore e Kins. Kina e Re e kuqe ndodhej para sfids s politiks s izolimit nga bota perndimore. Qysh nga ajo koh Kina e Re filloi t zbatoj politikn e jashtme paqsore e autonome. Gjat 60 vjetve ajo ka prparuar nga e varfr n t fuqishme. Sot pas 60 vjetve e gjith bota ka par se Kina paqedashse sht br nj faktor i rndsishm e i pamungueshm n politikn botrore.

"Qeveria Popullore Qendrore e Republiks Popullore t Kins shpallet e formuar!"

M 1 tetor t 60 vjetve m par Mao Ce Duni shpalli n tribunn "Tiananmen" krijimin e Kins s Re. Kshtu prfundoi diplomacia e turpshme mbi 100-vjeare e Kins s vjetr. N fillimet pas shpalljes s Republiks, Kina e Re ndodhej para izolimit, frenimit dhe bllokimit nga vendet perndimore. Kina e kuqe, q nuk kishte rrug t mesme pr t ndjekur, me kurajn dhe aftsin e saj prballoi lloj-lloj akuzash e pengesash, madje edhe qndrimet armiqsore t vendeve perndimore. Kina e Re me figurn e saj me diplomaci t pavarur e autonome ka dal para bots.

Mes ndryshimit t stuhive ndrkombtare dhe me menurin e kulturs mbi pesmijvjeare, largsia e dallimet e dikurshme u kthyen n mirkuptim e besim; pas prcaktimit t tems kryesore t epoks si paqe dhe zhvillim, lufta e paepur dhe divergjencat ideologjike t dikurshme u zvendsuan nga bashkpunimi miqsor dhe prfitimet e prbashkta me leverdi t ndrsjell. Jo vetm kaq, sot thellsia e miqsis midis Kins dhe vendeve t ndryshme t bots, gjersia e fushave t bashkpunimit midis tyre dhe mbshtetja e madhe te njri-tjetri nuk imagjinoheshin dot as edhe nga profett m t guximshm para 60 vjetve. Si thot ministri i Jashtm i Kins Yang Jiechi:

"Bashkpunimi me leverdi t ndrsjell midis nesh dhe vendeve t mdha t reja po thellohet dita-dits dhe bashkrendimi mes nesh n shtjet ndrkombtare po forcohet pandrprer. Kemi zgjidhur problemet e kufirit me shumicn e vendeve fqinje dhe kemi nxitur e orientuar aktivisht procesin e bashkpunimit rajonal, duke luajtur rol konstruktiv t veant n problemet e nxehta dhe kemi thelluar vazhdimisht bashkpunimin miqsor t fqinjsis s mir me vendet prreth. Ne gjithmon e konsiderojm forcimin e unitetit dhe t bashkpunimit me vendet n zhvillim si qndrim baz t politiks son t jashtme, si rrjedhoj, marrdhniet tradicionale miqsore me vendet n zhvillim jan konsoliduar gjithnj e m shum."

Me punn 60-vjeare diplomatike, numri i vendeve q kan vendosur marrdhnie diplomatike me Kinn, sht shtuar tani n 171, nga 18 q ishin n vitet e para pas shpalljes s Kins s Re. Mbrapa ksaj shifre qndron shtimi dhe pasurimi i pandrprer i prmbajtjes s marrdhnieve midis Kins dhe vendeve t ndryshme t bots.

-- Marrdhniet kino-amerikane kan kaluar nj rrug nga kundrvnia n bashkpunim dhe po hyjn n etapn e re pr krijimin e prbashkt t marrdhnieve t gjithanshme dypalshe t bashkpunimit aktiv n shekullin e 21-t.

-- Marrdhniet kino-ruse kan kaluar procesin e zhvillimit nga aleanca n kundrvnie, nga zbutja n normalizimin e tyre, si dhe kan realizuar kalimin e qndrueshm nga marrdhniet kino-sovjetike n marrdhniet kino-ruse. Tani marrdhniet kino-ruse t partneritetit t bashkpunimit strategjik po zhvillohen n nivelin e lart n mnyr t vazhdueshme, t shndosh dhe t qndrueshme.

-- Kina dhe Bashkimi Evropian kan vendosur marrdhniet e gjithanshme t partneritetit strategjik, dialogu dhe bashkpunimi mes tyre n shum nivele dhe n fusha t gjera jan zgjeruar pandrprer.

-- Marrdhniet kino-japoneze, me frymn e nxjerrjes s msimeve nga historia dhe t drejtimit nga e ardhmja, po zhvillohen vazhdimisht, duke ruajtur prirjen e mir t zhvillimit n prfitimet e prbashkta strategjike.

Jo vetm kaq, sot Kina merr pjes n mbi 130 organizata joqeveritare ndrkombtare dhe ka nnshkruar mbi 300 traktate shumpalshe.

Duke u dhn shpjegime m me autoritet ktyre shifrave, Yang Jiechi tha:

"Kto do t thon se vendi yn ka br nj hop nga jasht sistemit ekzistues n brenda ktij sistemi, nga vija ansore e ktij sistemi gradualisht n qendrn e sistemit, duke u br dita-dits nj pjesmarrs, ndrtues dhe reformues i sistemit ekzistues ndrkombtar."

Shikoni faktet diplomatike:

N vitet 1954 e 1955 kryeministri i athershm i Kins u En Lai, n krye t delegacionit kinez, mori pjes prkatsisht n Konferencn e Gjenevs e n Konferencn e Bandungut, duke shmangur me sinqeritet mosmarrveshjet.

N vitin 1971 Sesioni i 26-t i Asambles s Prgjithshme t OKB-s miratoi rezolutn pr rivendosjen e vendit t ligjshm t Kins n OKB.

N vitin 1980 u rikthye vendi i ligjshm i Kins n Bankn Botrore dhe n Fondin Monetar Ndrkombtar.

N vitin 2001 Kina hyri n Organizatn Botrore t Tregtis.

N shtator t vitit 2009 kryetari i shtetit i Kins Hu Jintao brenda 5 ditve mori pjes n katr samite botrore lidhur me ndryshimin e klims, mosprhapjen brthamore dhe armatimin brthamor, prballimin e krizs financiare botrore etj.

... ...

Si vendi m i madh n zhvillim n bot dhe si nj nga pes vendet e prhershme antare t Kshillit t Sigurimit t OKB-s, Kina pr shum vjet me radh, krahas zhvillimit t vet, ka luajtur rolin e saj si "nj vend i madh me prgjegjsi" edhe pr lulzimin e zhvillimin e bots. Vitet e fundit, pothuajse n t gjitha shtjet e ngjarjet e rndsishme botrore – q nga Samiti i Pekinit i Forumit t Bashkpunimit Kino-Afrikan dhe deri te Lojrat Olimpike t Pekinit, ku morn pjes mbi 80 kryetar t shteteve e qeverive t bots, q nga bashkpunimi me 10 vendet e ASEAN-it dhe deri te dialogu me Grupin e 8 Vendeve, q nga problemi i Darfurit t Sudanit dhe deri te problemi brthamor i Gadishullit Korean, q nga ndryshimi i klims globale dhe deri te prballimi i krizs financiare ndrkombtare - ndrmjetsimet dhe qndrimet e Kins, politikat dhe masat e marra prej saj pr zgjidhjen e problemeve kan qen dhe jan shpesh shpresa e zgjidhjes. Yang Jiechi i shtjelloi kshtu mendimet kryesore t Kins n fushat e bashkpunimit shumpalsh:

"N arenn ndrkombtare roli i Kins sht gjallruar gjithnj e m shum, ajo ka zhvilluar gjersisht bashkpunim ndrkombtar n fusha t ndryshme, ka prkrahur reformn e OKB-s dhe t Kshillit t Sigurimit, ka nxitur aktivisht reformn e sistemit monetar ndrkombtar dhe ka shtuar t drejtn e fjals dhe karakterin e prfaqsimit t vendeve n zhvillim. Ne i kushtojm forca mbrojtjes s qllimit dhe parimeve t Karts s OKB-s, pr t nxitur zgjidhjen e divergjencave ndrkombtare me an t dialogut dhe t bisedimeve."

Sot diplomacia kineze ka krijuar nj sistem t vetin: guri themeltar i saj jan pes parimet e bashkekzistencs paqsore dhe leva e saj sht politika e jashtme paqsore e pavarur e autonome; flamuri i saj sht paqja, zhvillimi e bashkpunimi; perspektiva e saj sht nxitja e ndrtimit t nj bote harmonike me paqe t gjat dhe me lulzim t prbashkt; rruga e saj sht zhvillimi paqsor dhe metoda e saj sht arritja e prfitimeve t prbashkta me leverdi t ndrsjell.

Pa dyshim se n t ardhmen bashkimi i Kins me botn do t jet gjithnj e m i ngusht. Yang Jiechi e prshkroi n formn e premtimeve "pozn" e ardhshme t diplomacis kineze:

"Ne do t mbajm lart flamurin e paqes, zhvillimit dhe bashkpunimit, do t ecim n rrugn e zhvillimit paqsor, do t zbatojm strategjin e hapur pr prfitime t prbashkta me leverdi t ndrsjell dhe do t nxisim krijimin e nj bote harmonike."

( Drita-Daming )