Bota harmonike, nj term me menuri orientale, shfaqet dendur tani n mjediset e rndsishme ndrkombtare dhe gjendja ideale e marrdhnieve ndrkombtare e prshkruar nga ky nocion, po mirkuptohet dhe pranohet nga gjithnj e m shum vende t bots. Nga hartimi i ktij projekti t mrekullueshm botror pasqyrohet edhe procesi i evolucionit t konceptit paqsor diplomatik t Kins nga trashgimi n zhvillim.

"Ne duhet t respektojm t drejtat e vendeve t ndryshme pr zgjedhjen e pavarur t sistemit shoqror dhe t rrugs s zhvillimit, t nxisim fuqizimin e zhvillimin e tyre n baz t kushteve konkrete q kan vet ato, t mbrojm shumllojshmrin e qytetrimeve me frymn e hapur t barazis, t forcojm dialogun dhe shkmbimet midis qytetrimeve t ndryshme dhe t ndrtojm me forca t prbashkta nj bot harmonike ku t bashkekzistojn qytetrimet e ndryshme."

Ky ishte propozimi i kryetarit t shtetit t Kins Hu Jintao pr ndrtimin e nj "bote harmonike", t cilin ai e paraqiti m 15 shtator t vitit 2005 para mbar bots n samitin e OKB-s me rastin e 60-vjetorit t formimit t saj. Kjo ishte hera e par q u shtjellua n mnyr t gjithanshme prmbajtja e ktij koncepti, duke u sjell vendeve t ndryshme habi, gzim dhe vnie n mendim. Ky sht edhe thelbi politik, shoqror dhe kulturor i shfaqur n punt e brendshme pr ndrtimin e nj shoqrie harmonike kineze. Fjalimi i Hu Jintaos i transmetoi bots edhe dshirn e Kins pr paqen e zhvillimin dhe pr t qen nj vend me prgjegjsi, njkohsisht u dha edhe vendeve t ndryshme nj sinjal aktiv t shpress s saj q, s bashku me kto vende, t ndrtoj nj bot paqsore, t lulzuar dhe harmonike.

Nse krkohet burimi i ktij koncepti diplomatik t bots harmonike, ai n fakt sht trashgimi historik i ideologjis dhe kulturs tradicionale kineze. Lidhur me kt zv.drejtori i Institutit t Marrdhnieve Ndrkombtare pran Universitetit t Popullit Kinez Jin Canrong tha:

"Burimi i konceptit mbi botn harmonike ka lidhje me traditn kineze, sht nj koncept q shfaq karakteristikat ideologjike dhe kulturore t kinezve. Nj veori e shoqris lindore sht theksimi i harmonis, por sigurisht ky koncept ka edhe lidhje me konceptet e tjera diplomatike pas shpalljes s Republiks, si pes parimet e bashkekzistencs paqsore, ndr t cilat prfshihen nocioni i 'paqes', si edhe paqja e zhvillimi, ndr to prfshihet edhe nocioni i 'paqes', me nj fjal ky koncept sht pasqyrimi i kulturs tradicionale kineze dhe njkohsisht sht edhe nj krijim i akumulimit t teorive diplomatike shumvjeare pas shpalljes s Kins s Re. Ngritja e shpejt e Kins gjat viteve t fundit ka trhequr vmendjen e bots, krahas ksaj bota e jashtme ka njfar shqetsimi, ajo mendon se far bote krkon Kina. Prandaj bota harmonike sht prgjigjja e ksaj pyetjeje, domethn Kina krkon nj bot harmonike. Prgjigjja jon ka gjurmt dhe karakteristikat tona historike."

Si shtjelloi Jin Canrong, nga koncepti mbi botn harmonike ideja "Paqja sht e muar" sht jo vetm trashgim i kulturs tradicionale kineze, por edhe pasurim, zhvillim dhe zbatim konkret i mendimeve t Kins, si t "bashkekzistencs paqsore" n vitet '50 t shekullit t kaluar, t "paqes e zhvillimit" n vitet '80 dhe t "konceptit t ri t sigurimit" n vitet '90, t cilat synojn sigurimin nprmjet dialogut dhe zhvillimin nprmjet bashkpunimit, si edhe bashkpunimin dhe prfitimet e prbashkta.

Zv.drejtori i Institutit t Studimeve t Ekonomis dhe Politiks Botrore pran Akademis s Shkencave t Kins Wang Yizhou theksoi se koncepti pr "botn harmonike" sht trashgimi i diplomacis kineze dhe uarje prpara e pes parimeve t bashkekzistencs paqsore n periudhn e re. Ai tha:

"Gjat 60 vjetve t kaluar t diplomacis kineze, krahas zbatimit t strategjis kye dhe t politikave konkrete t rndsishme, kemi futur vazhdimisht mendime t reja diplomatike: n vitet '50 pes parimet e bashkekzistencs paqsore; n vitet '60 - '70 teorin e tri botve, si dhe konceptin pr transformimin e rendit t vjetr politiko-ekonomik ndrkombtar, t cilat kan luajtur nj rol t madh e aktiv nxits pr marrdhniet ndrkombtare. Kina, pasi filloi t zbatoj reformn e hapjen ndaj bots s jashtme, ka nxjerr m dendur koncepte t reja diplomatike. Sipas mendimit tim, koncepti pr botn harmonike ka vrtetuar m s miri krijimtarin dhe menurin e saj n aspekte t ndryshme n periudhn e re, q mund t nxisin bashkrisht lindjen e mendimeve t reja t Kins."

Pas hyrjes n shekullin e ri, bota ndodhet n periudhn e shndrrimeve t mdha, shumpolarizimi i bots dhe globalizimi i ekonomis zhvillohen n thellsi dhe mbshtetja e vendeve t ndryshme te njri-tjetri sht br gjithnj dhe m e ngusht. N t njjtn koh, faktort e paprcaktuar e t paqndrueshmris u kan sjell paqes e zhvillimit t saj sfida serioze, prandaj dshira pr paqe, stabilitet dhe zhvillim sht br nj prirje e madhe e zhvillimit t shoqris njerzore.

Pikrisht duke u nisur nga prirja e prgjithshme e zhvillimit t bots dhe me kushtin paraprak t respektimit t Karts s OKB-s dhe t normave ndrkombtare, qeveria kineze ka paraqitur n koh konceptin diplomatik pr "botn harmonike" dhe ka vepruar e para n kt drejtim. Qoft n arenn dypalshe apo n at shumpalshe, qoft pr zgjerimin e bashkpunimit apo pr zgjidhjen e konflikteve, Kina, duke u nisur nga projekti pr krijimin e nj bote harmonike, ka demonstruar plotsisht imazhin e saj t nj vendi t prgjegjshm. Kina me veprimet e saj konkrete pr shpjegimin e konceptit t bots harmonike ka gjetur mirkuptimin e gjithnj e m shum vendeve t bots. Drejtori i Drejtoris s Planifikimit t Politikave pran Ministris s Punve t Jashtme t Kins Le Yucheng u shpreh se faktet kan vrtetuar se ky koncept diplomatik mbi "botn harmonike" ka nj vitalitet t madh dhe forc t madhe bashkimi.

Ai tha: "Fjalimi i kryetarit Hu Jintao, i mbajtur n vitin 2005 n sesionin e Asambles s Prgjithshme t OKB-s, paraqiti nj mendim strategjik pr nxitjen e ndrtimit t nj bote harmonike. Qysh nga ajo koh kan kaluar 4 vjet dhe n bot kan ndodhur ndryshime shum t mdha e n orientimin e ktij koncepti diplomatik edhe Kina ka arritur suksese shum t mdha. Sidomos nga fillimi i ktij viti kriza financiare ka provuar edhe m shum se bota ka nevoj pr paqe, pr stabilitet dhe harmoni. Ne ndodhemi veanrisht para sfidave globale q po bhen gjithnj e m t shumta e m t ndrlikuara: prve krizs financiare, jan edhe problemet e ndryshimit t klims, t siguris energjetike e asaj ushqimore, t smundjeve t rnda ngjitse etj., etj. T gjitha kto kan nevoj q i tr komuniteti ndrkombtar t luftoj pr bashkpunim me leverdi t ndrsjell dhe pr bashkekzistencn harmonike, prandaj koncepti i bots harmonike ka forc t madhe."

Le Yucheng u shpreh se, pr realizimin e projektit t mrekullueshm t "bots harmonike", ne duhet t'i prmbahemi me vendosmri rrugs s zhvillimit paqsor dhe duhet t'i ndrthurim m shum interesat vetjake me interesat themelore dhe afatgjata t bots.

Ai tha: "Kt koncept do ta vazhdojm ta pasurojm e ta zhvillojm. Ne n radh t par duhet t ndjekim n vazhdimsi rrugn e zhvillimit paqsor, t qndrojm t gjith vmendjen n ndrtimin duke i konsideruar zhvillimin e stabilitetin si theksin e puns son. N t njjtn koh duhet t bashkpunojm me botn pr leverdi e prfitime t ndrsjella, pr t nxitur ndrtimin e nj bote harmonike."

M 23 shtator pasdite n selin e prgjithshme t OKB-s kryetari i shtetit i Kins Hu Jintao mbajti nj fjalim t rndsishm, duke shprehur edhe nj her pikpamjen e Kins:

"Prball shanseve e sfidave t papara, komuniteti ndrkombtar duhet t vazhdoj t prparoj krah pr krah, t'i prmbahet konceptit t paqes, zhvillimit, bashkpunimit, prfitimeve t prbashkta dhe mirkuptimit, pr t nxitur ndrtimin e nj bote harmonike me paqe t qndrueshme dhe me lulzim t prbashkt..." (Drita-Daming)