N gjashtmujorin e par t vitit 2009 filmi "Ditari i John Rabes", q u shfaq dendur brenda e jasht vendit, ngjalli jehon t madhe te qarqet e ndryshme shoqrore. Kjo histori legjendare pr "Oskar Shindlerin kinez" risolli ato kujtime shum t hidhura at vit n qytetin kinez Nankin. Personazhi dhe figura reale e ktij tregimi, gjermani John Rabe, i quajtur n jetn reale "njeriu i mir i Nankinit", sht njohur nga gjithnj e m shum njerz. Veprimet bamirse humanitare t tij dhe kontributi i dhn prej tij pr miqsin midis Kins e Gjermanis do t mbeten prgjithmon t gdhendura n zemrn e njerzve t bots. Pak koh m par korrespondenti yn n Gjermani Yin Fan shkoi posarisht n Heidelberg, ku i bri nj vizit nipit t zotit Rabe Thomas Rabe.

Incizimi q po dgjoni sht nga nj fragment i filmit "Ditari i John Rabes", ku u rishfaq pamja prekse e prcjelljes s zotit Rabe nga kinez t panumrt duke thirrur me z t lart emrin e tij, kur ai u largua nga Kina n vitin 1938.

John Rabe lindi n vitin 1882 n Hamburg t Gjermanis dhe n vitin 1908 erdhi n Kin, ku merrej me tregti n Shenyang, Tianjing, Shangai, Nankin etj. Nga viti 1931 deri n vitin 1938 ishte prfaqsuesi i shoqris gjermane "Siemens" n Nankin. Gjat afro 30 vjetve t jets n Kin, zoti John Rabe u lidh me nj miqsi t thell me popullin kinez.

Para msymjes n Nankin nga ushtria japoneze n vitin 1937, zoti Rabe s bashku me personalitete t tjera t huaja n Nankin formuan Komitetin Ndrkombtar t Zons s Sigurimit n Nankin dhe ai u zgjodh si kryetari i ktij Komiteti. Gjat periudhs s masakrave t mdha mbi banort e Nankinit nga ushtria pushtuese japoneze, duke u nisur nga simpatia dhe ndjenja e drejtsis, zoti John Rabe s bashku me personalitete t tjera t huaja shptuan jetn e mbi 200 mij kinezve brenda zons s sigurimit prej m pak se 4 kilometrash katror.

Pr veprimet humanitare t gjyshit, nipi i zotit Rabe, specialist i gjinekologjis n Spitalin e Universitetit t Heidelbergut dhe njkohsisht shkrimtar i famshm, profesori Thomas Rabe, tha se nuk i dukeshin t papritura.

Ai u shpreh: "Im gjysh thoshte shpesh se kishte jetuar shum vjet n Kin dhe shum djem e nipa t tij kan lindur n Kin. Duke u nisur nga kto ndjenja, ai duhej t ishte i prgjegjshm ndaj atyre kinezve q bashkpunuan me t dhe u bn miqt e tij. Ai tha se n ato vite n Kin, duke prfshir periudhn e lufts, populli kinez sillej gjithnj shum mir me t. Ndoshta pikrisht kjo frym humanitare dhe qndrimi i prgjegjsis ndaj t tjerve e nxitn at t kryente kto veprime. Por jo vetm ai, kishte edhe mbi 20 personalitete t tjera mike t huaja, q kryen kto veprime s bashku me t."

Gjat periudhs s masakrave t mdha n Nankin, zoti Rabe endej lart e posht n zona t ndryshme duke krkuar ndalimin e dhuns s ushtris japoneze. Ai shnonte prdit veprimet brutale t ushtris japoneze n raporte t hollsishme, me t cilat i paraqiste paknaqsin dhe protestn ambasads japoneze. M e rndsishmja ishte se gjat ksaj periudhe ai shkroi "Ditarin e Rabes", t famshm pr kohn e mvonshme, ku u shnuan n mnyr t hollsishme krimet monstruoze t ushtris japoneze pas pushtimit t Nankinit ndaj ushtarve e banorve kinez t paarmatosur. "Ditari i Rabes" u b dshmia e fort dhe e pakundrshtueshme e krimeve t ushtris japoneze. Pr kt profesori Thomas Rabe tha:

"Si pasardhsi i Rabes, un e falnderoj shum popullin kinez q nuk e ka harruar gjyshin tim dhe neve. Gjyshi im ishte me t vrtet guximtar dhe, pa marr parasysh sigurin vetjake, mbeti n Nankin, megjithse vuante nga smundja e diabetit. Njkohsisht un ndiej krenari t madhe, se gjyshi im m n fund e realizoi detyrn e tij."

N dhjetor t vitit 1996 ditari i zotit Rabe u publikua pr her t par n Nju-Jork n nj konferenc shtypi t Shoqats pr kujtimin e bashkatdhetarve t vrar gjat masakrave t mdha n Nankin. M von ky ditar n gjuhn kineze, gjermane, angleze, japoneze etj. u botua radhazi n mbar globin, duke trhequr vmendjen e madhe t bots.

Producenti i filmit "Ditari i Rabes" qysh n vitin 1996 mori t drejtn e prpunimit t ktij ditari n film. Gjat m se 10 vjetve t mvonshme producenti krkonte gjithnj grupin m t prshtatshm pr krijimin e filmit, derisa gjeti regjisorin Florian Gallenberger, fitues i mimit "Oskar". I prekur thell nga aktet e Rabes, Florian Gallenberger e prpunoi me gjith vmendjen skenarin, i zgjodhi me kujdes aktort dhe e xhiroi kt film. N vitin 2009 filmi "Ditari i Rabes" m n fund prfundoi s xhiruari dhe u shfaq n mbar botn.

Profesori Thomas Rabe e vlersoi shum lart filmin "Ditari i Rabes", duke shprehur mendimin se filmi i dha gjyshit dhe familjes s tij nj rast q m shum njerz t msojn pr John Raben dhe t njihen me at histori t hidhur.

"N film rolin e gjyshit tim e luan aktori Ulrich Tukur. M duket se ai i ngjan shum gjyshit si nga pamja, ashtu edhe nga shpirti. N mjedisin e athershm t vshtir gjyshi im shpeshher vizatonte dhe shkruante poezi, duke synuar q me ant pozitive t ndikonte te njerzit prreth tij. Kto an Ulrich Tukuri i ka shfaqur me shum sukses."

Pas kthimit t tij n Gjermani n vitin 1938, zoti Rabe demaskoi shum her n Berlin krimet e dhunshme t ushtris japoneze n Nankin, madje i shkroi edhe letr kreut t asokohshm t Gjermanis Adolf Hitler, duke shpresuar se qeveria gjermane do t ushtronte presion mbi Japonin. Pr kt ai pr nj koh u ndoq pr t'u arrestuar nga Gestapoja. Pas Lufts s Dyt Botrore, pr shkak t statusit si nacionalsocialist (nazist), zoti Rabe u trajtua keq. Vlen t prmendet fakti se, nga veprimet e tij humanitare n Nankin, zoti Rabe mori edhe kontributet e dhna nga banort e Nankinit, si dhe ndihmat me para e ushqime t dhna nga qeveria e athershme guomindanase e Kins. N vitin 1950 zoti Rabe vdiq nga apopleksia n Berlin.

Pak koh m par Radio e Jashtme e Kins, Shoqata e Popullit Kinez pr Marrdhniet Miqsore me Jasht dhe Drejtoria Shtetrore e Specialistve t Huaj e Kins organizuan bashkrisht veprimtarin e vlersimit n internet pr "10 miqt ndrkombtar t Kins". Ksaj veprimtarie prdoruesit e internetit iu prgjigjn nxehtsisht, duke dhn m shum se 56 milion vota. Kur mori vesh se gjyshi i tij John Rabe u zgjodh me vota t shumta, profesori Thomas Rabe ishte shum i emocionuar dhe i gzuar.

Ai tha: "Ky sht nj nder shum i madh si pr gjyshin tim, ashtu edhe pr gjith familjen ton. Ne jemi shum t gzuar q sot, pas 70 vjetve, t gjitha veprimet q kreu gjyshi im n at vit n Nankin, u njohn nga Kina. Ne ndiejm edhe nj gzim t madh se muajin tjetr un dhe gruaja ime do t shkojm n Pekin pr t marr pjes n ceremonin e shpalljes s rezultateve t ksaj veprimtarie. Mund t themi se ky do t jet asti m i rndsishm n jetn ton." (Drita-Daming )