Beijing tarz edebiyatn kurucusu Lao She

  2017-12-18 11:44:05  cri

 

Jin'in ba艧kenti Beijing sokaklarnn gnlk hayattaki kltr kendine Tzg bir tarza sahiptir. K艧n kentin her yanndan geen nehir veya gTllerin buz tutmasyla kzaklar ve patenleriyle buz stnde kayan insanlar, Beijing tarz dar sokaklarda (hutong) so~ukta iilen scak soya st veya i艧kembe orbasnn buharnda snan yzler; yazn bir parkta yrrken ok uzaktan kula~a alnan Beijing operasndan ezgiler, yaplan krba egzersizleri, kurdela ve meydan danslarndaki ahenk insan cezbeder.

Gnmzde ba艧kent Beijing'i deneyimlenmek etkileyici iken kentin gTrlemeyen yanlarn da ke艧fetmek isteyen okurlar iin Jin edebiyat birok de~erli eseri barndryor. Jin'deki Byk Ya艧am programnda romanlarnda Beijing tarzn tm gerekili~iyle ortaya koyan Jinli yazar Lao She'dan bahsedece~iz.

Hutong demek; Beijing'in kltr be艧i~i demekti. D艧 ksmlar yksek duvarlarla Trl avlulu evlerin bir araya gelmesiyle olu艧an mahalleri hutonglar birbirine ba~lard. Gnmzde kentin baz kesimlerinde geriye kalan labirenti andran gri duvarl bu dar sokalarda hala seyyar satclar, Jin satranc oynayan ya艧llar, i艧tahla gazoz ien ocuklar gTrmek Jin'in eski zamanlarna yolculu~a gitmi艧 gibi bir his verir insana.

Beijing'de fakir bir ailede dnyaya gelen Lao She (1899-1966), kentin esas kltrnn ya艧and~ sTz konusu hutonglarda byd. Jin'deki yurtta艧 edebiyatnn Tnemli eserlerini verecek olan bu gen adam, ya艧amnn byk bir bTlmnde T~retmen, okul mdr olarak gTrev yaptktan sonra niversite profesTr olarak al艧t. Bat kltrn de bilen Lao She, geleneksel Jin kltrn inceleyip yeni romanlar yazmaya ba艧lad. Ba艧lca eserleri arasnda Lao Zhang Felsefesi, ki Ana, Kedi ĥehrinin Hikayesi, Deve Xiangzi, Bo艧anmak romanlarn sayabiliriz.

Lao She'nin en Tnemli romanlarndan biri olan Deve Xiangzi'nin sayfalarn aralad~nzda 1920'li yllarda ekekli bir arabayla hayatn kazanp hayallerini gere~e dTn艧trmek isteyen bir adamn ekti~i skntlar ve Beijing'in fakir mahallerinde ya艧ananlarn iinde buluyorsunuz kendinizi. Deve Xiangzi romann okurken, Ya艧ar Kemal'in Beyaz Pantolon Tyksndekine benzer bir anlatm tarz okumaya devam etmenizi sa~lyor.

Xiangzi, para kazanmak iin byk 艧ehirlere giden gen bir kTyldr. Her ne kadar iri bir vcuda sahip olsa da Xiangzi'nin hayalleri mtevazidir. Bir kadnla evlenip birka ocu~u olsun isteyen Xiangzi giyecek kyafet, yiyecek yemek bulduktan sonra kendi halinde skntsz bir hayat ya艧amak ister. Tm bu hayallerini gerekle艧tirecek yegane 艧ey ise para biriktirip alaca~ ekekli bir arabadr. Xiangzi ekekin Tnne kendisini ko艧arak, m艧terilerini ta艧mann ve para kazanmann hayalini kurar.

Xiangzi bu uğurda para biriktirmek için çekçekli arabaları kiraya veren zenginlerin yanında çalışmaya başlar. Ancak zamanla anlar ki kazandığı paranın çoğunu çekçek kirasını ödemek için ayırdığı için para biriktirmek çok zahmetlidir. Böylece Xiangzi harcamalarını kısar, ücreti yüksek ama daha tehlikeli işleri kabul edip hayatını tehlikeye atar.

Çünkü her yetenekli aşçının iyi bir bıçağı, terzinin keskin bir makası olduğu gibi Xiangzi de iyi bir çekçekli arabaya sahip olmayı diliyordu.

Ancak dönemin kasvetli şartları nedeniyle Xiangzi isteklerini gerçekleştiremez. Çekçekli arabayı almak için biriktirdiği paraya dedektif Sun ona şantaj yapıp el koyar. Xiangzi yılmaz ve defalarca muradına ulaşmak için çabalar. Binbir zorlukla elde ettiği çekçekli arabasını ise karısı Tigress'in cenaze masraflarını karşılamak için satmak zorunda kalır.

Üst üste hüsrana uğrayan yaşam dolu Xiangzi, sonunda umudunu kaybeder ve çekçekli araba almaktan vazgeçer. Gelecekten beklentisi kalmayan yorgun adam üçkağıtçı ve gamsız biri olur ve kendini içkiye verir.

Romanı gerçekçi bir yaklaşımla kaleme alan yazar, toplum eleştirisi yaparken aynı zamanda insanın doğasını da ortaya koyar. Lao She'nin yarattığı Xiangzi karakteri öykünün başında temiz kalpli ve çalışkan biriyken zamanla bu özelliklerinden vazgeçer ve bir anti-kahramana dönüşür.