D¬Ünyan¿Ñn ilk kara delik fotoğ~raf¿Ñna ×Jin'in katk¿Ñs¿Ñ

  2019-04-11 11:42:36  cri

×Jinli bilim insanlar¿Ñn¿Ñn da aralar¿Ñnda bulunduğ~u farkl¿Ñ ¬Ülkelerden bir grup ara艧t¿Ñrmac¿Ñn¿Ñn ortak ²õal¿Ñ艧mas¿Ñyla 艧imdiye kadar ²õekilen ilk kara delik fotoğ~raf¿Ñ d¬Ünyan¿Ñn 6 艧ehrinde e艧 zamanl¿Ñ d¬Üzenlenen bas¿Ñn toplant¿Ñlar¿Ñnda payla艧¿Ñld¿Ñ.

Avrupa Birliğ~i destekli Olay Ufku Teleskobu (EHT) projesi kapsam¿Ñnda sekiz teleskobun bir ağ~ yard¿Ñm¿Ñyla birbirine bağ~lanmas¿Ñ sonucu Messier 87 (M87) galaksisinde bulunduğ~u belirtilen kara deliğ~in gªTr¬Ünt¬Üs¬Ü al¿Ñnd¿Ñ. Bilim insanlar¿Ñ fotoğ~raf¿Ñn Albert Einstein'¿Ñn Genel GªTrelilik Kuram¿Ñ (Genel ­¯zafiyet Teorisi) destekler nitelikte olduğ~unu ifade etti.

Shanghai, Taibei, Washington, San Diego, Br¬Üksel ve Tokyo'da e艧zamanl¿Ñ olarak d¬Üzenlenen bas¿Ñn toplant¿Ñlar¿Ñnda insanl¿Ñk tarihinin ilk kara delik fotoğ~raf¿Ñn¿Ñn ²õekildiğ~i duyuruldu. Bas¿Ñn toplant¿Ñs¿Ñ Beijing saatiyle d¬Ün 21.00'de ger²õekle艧tirildi.

×Jin Bilimler Akademisi'ne bağ~l¿Ñ Shanghai Astronomik GªTzlemevi'nde ara艧t¿Ñrmac¿Ñ Lu Rusen, fotoğ~raf¿Ñ al¿Ñnan kara deliğ~in d¬Ünyaya 55 milyon ¿Ñ艧¿Ñk y¿Ñl¿Ñ mesafedeki M87 (Messier 87) galaksisinde yer ald¿Ñğ~¿Ñn¿Ñ kaydetti. Galaksi merkezi Sagittarius A'da bulunan kara deliğ~in k¬Ütlesinin G¬Üne艧'ten 6,5 milyar kez daha b¬Üy¬Ük olduğ~una i艧aret eden Lu Rusen, sªTzlerine 艧ªTyle devam etti:

"Fotoğ~rafa bakt¿Ñğ~¿Ñm¿Ñzda ªTncelikle kara deliğ~in gªTlgesini gªTr¬Üyoruz, ¿Ñ艧¿Ñkl¿Ñ bªTlgeler ve merkezi karanl¿Ñk. ×Jevresinde yuvarlağ~a ²õok yak¿Ñn bir 艧ekil bulunuyor. En belirgin taraf¿Ñ ise kara deliğ~in g¬Üneyinin parlak ve kuzeyinin karanl¿Ñk olmas¿Ñ."

Kara deliklerin var olduğ~u ilk olarak Albert Einstein'¿Ñn Genel GªTrelilik Kuram¿Ñ bağ~lam¿Ñnda ªTne s¬Ür¬Üld¬Ü. Kara delik, devasa ²õekim alan¿Ñ nedeniyle ²õevresindeki her t¬Ürl¬Ü madde ve ¿Ñ艧¿Ñğ~¿Ñ yutuyor. Bu etki alan¿Ñ kara deliğ~in ufku olarak adland¿Ñr¿Ñl¿Ñyor. Einstein'in Genel ­¯zafiyet Teorisi'ne gªTre kara deliğ~in merkezinde cisimleri yutmas¿Ñyla olu艧an ufku insan gªTz¬Ü bir gªTlge 艧eklinde alg¿Ñl¿Ñyor. Kara deliğ~in etraf¿Ñnda ise yutulan gªTk cisimlerinden sa²õ¿Ñlan ¿Ñ艧¿Ñnlar, hale olu艧turuyor. Diğ~er bir deyi艧le, 艧imdiye kadar ²õekilen ilk kara delik fotoğ~raf¿Ñnda gªTzlemlenenler Einstein'¿Ñn Genel GªTrelilik Kuram¿Ñ'n¿Ñ doğ~rular nitelikte.

×Jin Bilimler Akademisi'ne bağ~l¿Ñ Shanghai Astronomik GªTlemevi Ba艧kan Yard¿Ñmc¿Ñs¿Ñ Yuan Feng, Genel GªTrelilik Kuram¿Ñ temelinde kara deliklerin ²õekim g¬Üc¬Ün¬Ü sağ~layan gaz tabakas¿Ñn¿Ñn dinamik yap¿Ñs¿Ñn¿Ñn hesaplanabileceğ~ini belirtti. Yuan Feng, konuya ilişkin şöyle konuştu:

"Teleskoplardan aldığımız görüntü ile tahminlerimiz doğrultusundaki görüntüyü kıyasladık ve ikisinin de birbirine uyduğunu gördük. Dolayısıyla Albert Einstein'ın Genel Görelilik Kuramı'nın doğruluğunu kanıtlamış olduk."

EHT projesi çerçevesinde dünya üzerinde bulunan 8 teleskobun bir ağ yardımıyla birbirlerine bağlanmasıyla çözünürlük oranı 20 yay saniyeye ulaşan bir radyo teleskobu oluşturuldu. Bu çalışmaya 20 ülkeden 60 kurum ve 200'den fazla kişi katkı sağladı.

Çin Bilimler Akademisi'ne bağlı Shanghai Astronomik Gözlemevi Başkanı Shen Zhiqiang, Çinli bilim insanlarının EHT projesine teleskopların gözlemlenmesi, verilerin toplanması ve sonuçların analizi gibi bakımlardan katkılar sağladığını dile getirdi. Çinli uzmanların 2016 yılında katıldığı EHT projesinin 2017'de resmen başlatıldığını belirten Shen Zhiqiang, Çinli bilim insanlarının ilgili verilerin toplanmasına yardımcı olmaları için Hawaii ve İspanya'daki rasathanelere gönderildiğini sözlerine ekledi.