Xi'nin Orta Asya ziyaretinden verimli sonu²õlar

  2019-06-17 10:02:28  cri

Cumhurba艧kan¿Ñ Xi Jinping 12-16 Haziran g¬Ünlerinde K¿Ñrg¿Ñzistan ve Tacikistan'a resmi ziyaretlerde bulundu.

Xi, K¿Ñrg¿Ñzistan'¿Ñn ba艧kenti Bi艧kek'te d¬Üzenlenen Shanghai ­¯艧birliğ~i ²èrg¬Üt¬Ü (S­¯²è) 19. Zirvesi'ne kat¿Ñld¿Ñ, Tacikistan'¿Ñn ba艧kenti Du艧anbe'de de Asya'da ­¯艧birliğ~i ve G¬Üven Artt¿Ñr¿Ñc¿Ñ ²ènlemler Konferans¿Ñ (A­¯GK) 5. Devlet ve H¬Ük¬Ümet Ba艧kanlar¿Ñ Zirvesi'ne i艧tirak etti.

D¿Ñ艧i艧leri Bakan¿Ñ Wang Yi, Cumhurba艧kan¿Ñ Xi'nin Orta Asya turunu değ~erlendirirken, iyi kom艧uluk ve dostluk ili艧kilerini peki艧tiren bu ziyaretlerle yeni tip uluslararas¿Ñ ili艧kiler ve insanl¿Ñğ~¿Ñn kader ortakl¿Ñğ~¿Ñn¿Ñn tesis edilmesinde yeni sayfa a²õ¿Ñld¿Ñğ~¿Ñn¿Ñ belirtti.

Cumhurba艧kan¿Ñ Xi, ziyaretleri s¿Ñras¿Ñnda ad¿Ñ ge²õen iki ¬Ülkenin devlet ba艧kanlar¿Ñyla ayr¿Ñ ayr¿Ñ ortak bildiri imzalayarak, ×Jin'in bu iki ¬Ülkeyle aras¿Ñndaki kapsaml¿Ñ ortakl¿Ñk ili艧kilerinin derinlemesine geli艧tirilmesi i²õin yol haritas¿Ñ ²õizdi.

K¿Ñrg¿Ñzistan ve Tacikistan, ×Jin'in ortaya koyduğ~u Ku艧ak ve Yol inisiyatifine destek veren ve kat¿Ñlan ilk ¬Ülkelerden. Xi, K¿Ñrg¿Ñzistan Devlet Ba艧kan¿Ñ Sooronbay Ceenbekov'le gªTr¬Ü艧me yapt¿Ñktan sonra bas¿Ñna verdiğ~i deme²õte, Ku艧ak ve Yol'un ortakla艧a in艧as¿Ñn¿Ñn iki ¬Ülke aras¿Ñndaki i艧birliğ~inin ªTncelikli alan¿Ñ haline geldiğ~ini sªTyledi.

Xi, Tacikistan Devlet Ba艧kan¿Ñ ­¯mamali Rahman'la gªTr¬Ü艧mesinin ard¿Ñndan bas¿Ñn mensuplar¿Ñn¿Ñn kar艧¿Ñs¿Ñna ge²õtiğ~inde iki ¬Ülkenin tepeden tasar¿Ñm¿Ñ g¬Ü²õlendirerek, kalk¿Ñnma ve g¬Üvenlik alanlar¿Ñndaki ortakl¿Ñğ~¿Ñ el birliğ~iyle in艧a edeceklerini dile getirdi.

Son y¿Ñllarda ×Jin, S­¯²è ve A­¯GK'nin ¬Üye ve gªTzlemci ¬Ülkelerinin ²õoğ~uyla Ku艧ak ve Yol anla艧mas¿Ñ imzalad¿Ñ. Taraflar¿Ñn kalk¿Ñnma stratejileri kenetlenirken i艧birliğ~inden verimli sonu²õlar al¿Ñnd¿Ñ. Xi, S­¯²è ve A­¯GK toplant¿Ñlar¿Ñna kat¿Ñlan yabanc¿Ñ liderlerle, 2. Ku艧ak ve Yol Uluslararas¿Ñ ­¯艧birliğ~i Forumu'nda var¿Ñlan mutabakatlar¿Ñn hayata ge²õirilmesi, bªTlgesel bağ~lan¿Ñrl¿Ñğ~¿Ñn g¬Ü²õlendirilmesi ve i艧birliğ~i seviyesinin y¬Ükseltilmesi ¬Üzerinde fikir al¿Ñ艧veri艧inde bulundu.

Cumhurba艧kan¿Ñ Xi, S­¯²è Bi艧kek Zirvesi'nde kar艧¿Ñl¿Ñkl¿Ñ g¬Üven, kar艧¿Ñl¿Ñkl¿Ñ yarar, istişare, medeniyet çeşitliliğine saygı ve ortak kalkınma ilkeleriyle ifade edilen Shanghai Ruhu'nun sürdürülmesi önerisinde bulundu. Xi, örgütün birlik, karşılıklı siyasi güven, güvenlik ve risk paylaşımı, çifte kazanç ile kapsayıcılık sağlayan bölgesel işbirliği mekanizması haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Xi, ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir güvenlik anlayışında ısrar edilmesi, "3 kötü güç"le ciddiyetle mücadele edilmesi, radikal düşüncelerin etkin şekilde önlenmesi, çok taraflı ticaret sistemi ve açık bir dünya ekonomisinin korunmasının önemine dikkat çekti.

SİÖ toplantısına katılan diğer ülkelerin liderleri, Xi ile hemfikir olduklarını söyleyerek, uluslararası ilişkiler ilkelerini koruyacaklarını, açık dünya ekonomisinin inşasını destekleyeceklerini, SİÖ'nün yeni ve daha büyük başarılara ulaşmasını sağlayacaklarını belirttiler.

27 yaşındaki AİGK, Asya'daki en büyük güvenlik konulu diyalog ve işbirliği forumu konumunda. Çin 2014 ve 2018 yıllarında iki kere başkanlığını üstlenmişti. AİGK Duşanbe Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Asya'nın karşılıklı saygı ve siyasi güven temelinde güvenli, istikrarlı, kalkınan, müreffeh, dışa açık, kapsayıcı, işbirliğine dayalı ve inovatif bir kıta haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Birleşmiş Milletler Tüzüğü'nün amaç ve ilkelerine uyulması, ülkelerin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne, ayrıca siyasi rejim ve kalkınma yollarına saygı gösterilmesi şarttır." diyen Xi, her biçimdeki terörizme kararlılıkla darbe indirilmesi, Asya'nın özelliklerine uygun bölgesel güvenlik çerçevesinin oluşturulması, serbest ticaret ve yatırımın ilerletilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Toplantıda hazır bulunan yabancı liderler, her alanı kapsayan güven arttırıcı işbirliğini derinleştireceklerini, bölgesel güvenlik ve kalkınmaya daha büyük katkı sağlayacaklarını ifade ettiler.

Devlet Konseyi üyeliğini de yürüten Dışişleri Bakanı Wang Yi, Cumhurbaşkanı Xi'nin Orta Asya ziyaretiyle tüm dünyaya, Çin'in barışçı kalkınma ve dışa açılma yolunda ısrar ederek çok taraflılığı koruyacağı, dünya barışının inşacısı, uluslararası düzenin koruyucusu olmaya ve küresel ekonomiye katkı yapmaya devam edeceği mesajının verildiğini söyledi.

Xi, son yurt dışı ziyaretleri sırasında Rusya ve Moğolistan'ın devlet başkanlarıyla da görüşme yaptı. Görüşmede 3 ülkenin kalkınma stratejilerinin kenetlenmesi, somut işbirliğinin artırılması, Çin-Rusya-Moğolistan Ekonomik Koridoru'nun inşa edilmesi gibi konular ele alındı.

Xi ayrıca, Kazakistan, İran, Hindistan ve Türkiye dâhil birçok ülkenin liderleriyle bir araya geldi.