莍nliler ve yemekleri

    莍nlilerle T黵kler aras齨da belki de en b鼀黭 farklardan bir tanesi damak tad��ve yemek al�\kanl齥lar�� Bunu, 莍n'e ilk geldi餴niz andan itibaren sert bir �qkilde fark ediyorsunuz. Bazen ilk geldi餴m zamanlar��ve o zamanlarda ya�md�N齧 zorluklar��d��黱鼀orum. Bunlardan en b鼀���� 莍n al�\kanl齥lar齨a, damak tad齨a, zevklerine al�\makt�� Basit bir 鰎nek vermek gerekirse, o zamanlar 鯧renci oldu饀m i鏸n okulun yurdunda kal齳ordum ve okulun yemekhanesinde 鏰tal ve ka�菣 yoktu. Benim de "kuaizi" yani 鐄buklarla yemek yemeye al�\mam 鏾k uzun s黵m�緣�� Ne kadar u餽a�菡sam u餽a�my齧 鐄buklarla tuttu饀m yemek daha a饅齧a varmadan d�踏漃rdu ve beni dalga konusu haline getiriyordu. O y鼁den neredeyse ilk bir ay, yemekhaneye giderken elimde marketten ald�N齧 kendi 鏰tal齧��g鰐黵d黰. Bu 鏰tal ka�菣 bulunmamas��durumu sadece okulun yemekhanesinde de餴l, d�\ar齞a gitti餴m bir鏾k lokantada da ayn齳d�� Ancak belli bir seviyenin 鼁erindeki lokantalarda, o da 鰖el istek 鼁erine 鏰tal ve ka�菣 getirilirdi, ki bunlar齨 bile 鏾饀nda ka�菣 olur ama 鏰tal olmazd�� ka�菣 da yakla�菣 6-7 cm boyunda porselenden yap齦ma k�佑� bir ka�菣t�� yani amac��adeta onunla yemek yenmesi de餴l, ya 鏾rba i鏸lmesi ya da bir yeme餴n ana tabaktan ki�usel taba餫 aktar齦mas齳d��

    Bir s黵e sonra 鐄buklarla yemek yemeye al�\齪 art齥 鏰tal ka�菣 aramaz duruma geldi餴nizde ise daha b鼀黭 bir problem sizleri bekliyor, o da 莍nlilerin damak tad�� T黵kler, 鰖el sa餷齥 nedenleri veya diyet yap齳or olma durumu s鰖 konusu olmad�N��s黵ece hemen hemen b黷黱 yemeklerine tuz koyarlar. Hatta bu o kadar 鰊emlidir ki yemek tam pi�yeden 鰊ce yeme餴n suyundan bir miktar al齨arak tuzuna bak齦齬, eksikse ilave edilir, fazla olmu�｛ ekstra malzeme veya su konur. 莍nliler ise bizim tuzumuz yerine �qker kullan齬lar. Hemen hemen b黷黱 yemekleri az ya da 鏾k tatl齞齬. 莖k g鼁el g鰎黱en bir etli patates yeme餴nin i鏸nde re鏴limsi bir sos olmas��veya sab齬s齴l齥la bekledi餴niz bal�N齨 tahin benzeri bir sosla servis edilmesi s齥 kar�莿a�mca瘕n齴 durumlard齬. Normal lokantalarda zaten ekmek yoktur, ekmek yerine genelde pilav yersiniz. Pilav齨 da yap齦�\��bizimkinden 鏾k farkl齞齬. Biz pilav��genelde �qhriye ile yapar齴, tereya瘕 ve tuz ilave ederiz. 莍nliler ise pirinci suya atar, kaynat齬 ve 琮kar齬, ya��ve tuz koymaz, �qhriye ise 莍n'de yok zaten. Bizde pilav齨 tane tane olmas��makbuld黵, lapa olursa bu bir kusurdur ve dile getirilir. 莍nlilerin al�\kanl齥lar齨da ise lapa pilav makbuld黵; 琰nk��e餰r tane tane olursa 鐄buklarla yemek zor olur, lapa oldu饀nda ise 鐄bukla kolayca tutulup tek seferde yeterli miktar a饅a g鰐黵黮ebilir.

    Fakat b黷黱 bu anlatt齥lar齧 al�\齦amayacak �qyler de餴l. Tabii yemek konusunda, "�τu yemem, �啢le yerde yemem, �啢le olmazsa yemem" gibi tak齨t齭��olanlar齨 al�\mas��鏾k daha zor ama eninde sonunda al�\齦齳or. Bu s黵e��benim i鏸n yakla�菣 iki ay s黵d��ve bu s黵e i鏸nde 鏾饀nlukla haz齬 g齞alar t黭etmi��olmamdan dolay��kilo da ald齧, fakat sonunda al�\t齧, hatta birka��g黱 yemedi餴mde 鰖ler bile oldum. Buna al�\t齥tan sonra ise, yemekle ilgili zevklere ortak olabiliyorsunuz.

    謗ne餴n 莍nlilerin en b鼀黭 zevklerinden bir tanesi "huoguo", yani hotpot tarz��lokantalar. Bu lokantalarda oturdu饀nuz masan齨 ortas齨da bir b鼀黭 ocak veya herkesin 鰊黱de birer k�佑� ocak bulunuyor. Sipari��verdi餴niz zaman, o oca瘕n 鼁erine, i鏸nde tercihinize g鰎e farkl��aromal��su bulunan bir tencere konuyor ve kaynamaya ba�x齳or. Sipari��etti餴niz et veya sebzelerin tamam��鏸��olarak geliyor ve o tencerede kendiniz pi�uriyorsunuz. Pi�█kten sonra da tahin ve sar齧saktan olu�mn bir sosa bat齬arak yiyorsunuz. Belki bu �qkilde ifade edince kula餫 ho��gelmiyor olabilir; fakat al�\t齥tan sonra son derece lezzetli bir alternatif olabiliyor bu yemekler...

    Yine 莍nlilerin, 鰖ellikle gen鏻erin en b鼀黭 zevklerinden biri de bir evde toplan齪 birlikte farkl��yemekler pi�urmek. Bir 莍nli arkada�萁 bana bunu s鰕ledi餴 zaman hemen bu �qkilde bir organizasyonun haz齬l齥lar齨a giri�█k. Ortak arkada�萁齴 olan birka��tane 莍nli gencin hepsinin uygun olaca瘕 bir zaman ayarlad齥 ve benim evimde toplanmak 鼁ere s鰖le�█k. Bulu�ya g黱黱de, herkes, kendi pi�urmek istedi餴 yeme餰 uygun olarak al�\veri��yapt�� Gelecek olan herkes tamamland�N��zaman, ellerinde al�\veri��po�qtleriyle yemek yapmaya haz齬lanan sekiz ki�u vard�� Kimisi yapabildi餴 tek yeme餴 yapacakt�� kimisi kendi �qhrinin 黱l��yeme餴ni yapacakt�� kimisi kendi icat etti餴 bir yeme餴 yapacakt�� kimisi de bir di餰rine yard齧 edecekti. Arada s齬ada da yemek al�\kanl齥lar齨dan ve hepsi 莍nli de olsa b鰈gelere g鰎e de餴�qn damak tatlar齨dan bahsediyorlard�� 謗ne餴n 莍n'in g黱eyindeki insanlar yemekte tatl��soslar��daha az tercih edermi�� onun yerine daha 鏾k baharat ve hatta baz齦ar��tuz kullan齬m�\, buna kar�菝 莍n'in kuzeyinde soslar daha tatl��ve �qrbet tarz齨da olurmu�� Yine 莍n'in kuzeyindeki insanlar 鏾k fazla ac��sevmezmi��fakat Sichuan ve Hunan b鰈gelerinden gelenler 鏾k ac��severmi��ve hemen hemen b黷黱 yemekleri ac齦齳m�\. 謞le ki, 莍n'in kuzeyinde ya�myan birinin hayat齨da hi��Sichuan yeme餴 yememi��olmas��鏾k s齥 rastlanan bir durum; 琰nk��b黷黱 yemekler ac齦��fakat kendisi ac齳a al�\k齨 de餴l ve sevmiyor. Tabii bizim bulu�yam齴da yemek yapacak olan kimse profesyonel a����olmad�N��ve y鰎esinin yemeklerini en iyi �qkilde temsil etmek gibi bir g鰎ev 黶tlenmedi餴 i鏸n hi��kimse, yemeklerin a�菡��baharatl��ve ac��olmas齨��istemedi.

    Sohbetler ve haz齬l齥larla ge鏴n yakla�菣 �� saatlik bir s黵enin ard齨dan dokuz farkl��鏴�ut yemek, �� farkl��i鏺i, 鏾rba, meyve taba瘕 ve tatl齞an olu�mn zengin bir men��ortaya 琮kt�� Arkada�xar齨 her biri bana 鰖ellikle kendi pi�urdi餴 yeme餴 daha en ba�糎n tatt齬齳ordu ve be餰nip be餰nmedi餴mi soruyordu. Bense 莍n damak tad齨a al�\k齨d齧 ve bir鏾k farkl��b鰈genin mutfaklar齨dan yemekler yemi�█m, o y鼁den hi鏱iri yabanc��gelmiyordu ve hepsini be餰niyordum. Fakat 莍n tad齨a al�\齥 olmayan birisi kesinlikle 9 farkl��yeme餴n en fazla 3-4 tanesini yiyebilir. Benim gibi al�\齥 olan biri i鏸nse yemekler tam bir ziyafetti.

    Tatl��yapma g鰎evi de bana verilmi�█ ve ben de T黵k tatl��k黮t黵黱��ve T黵k damak tad齨��iyi temsil edece餴 ve yapmas��k齭a s黵ece餴 i鏸n bisk黺ili pasta yapm�\t齧. Bu �qkilde sofraya oturduk. Fakat farkl��al�\kanl齥lar vard�� 謗ne餴n yine 莍n'in g黱eyinde yayg齨 olan al�\kanl齥, biz T黵klerin al�\kanl齥lar齨a benzer �qkilde, ana ve s齝ak yemeklerden 鰊ce 鏾rba i鏸lmesi �qklindeydi. O y鼁den g黱eyli arkada�xar bu 鰊eriyle birlikte sofraya ilk olarak, haz齬lam�\ olduklar��鏾rbay��getirdiler. Kuzeyde ise 鰊ce yemekler yenir, doyulmaya yak齨 鏾rba i鏸lirdi, o y鼁den kuzeyli arkada�xar da buna kar�� 琮kt�� Sonu鐃a bu ciddi ve resm��bir yemek de餴ldi o y鼁den sonunda, s�Nd�N��kadar齳la b黷黱 yemekler ve 鏾rba hep birlikte sofraya kondu ve yakla�菣 1.5 saat boyunca bol kahkahal��sohbetler ve tatl��dedikodular e�xi餴nde herkes istedi餴 her �qyden bol bol yedi. B黷黱 herkesin "鏾k doydum, meyve bile yiyemeyece餴m" dedi餴 bir anda i鏻erinden biri, "hi��olur mu, daha Alican'齨 pastas��var" diyerek benim tatl齧��hat齬latt�� Ben o kadar doymu��oldu饀nu s鰕leyenlerin "neyse onu daha sonra yeriz" �qklinde tepki vermesini beklerken b黷黱 herkesin "aaa evet tatl��var, Alican getirsin hemen yiyelim" iste餴nde bulunmas齨a �m�菡d齧 kald齧. Hele ki kocaman bir tepsi b鼀黭l��黱de yapt�N齧 tatl齨齨 y鼁de 80'inin on dakika i鏸nde b鼀黭 bir mutlulukla bitirildi餴ni g鰎mek beni hem 鏾k �m�菡tt�� hem de 鏾k mutlu etti. B黷黱 herkes 鏾k be餰ndi餴ni s鰕ledi, bu durum yedikleri miktardan da belli oluyordu. Benden de bir sonraki bulu�ya i鏸n tekrar s鰖 ald齦ar. Bu �qkilde yemekli parti, neredeyse b黷黱 yemeklerin bitmesiyle sona erdi.

    Bu organizasyon sayesinde, 莍nlilerin asl齨da kendi aralar齨da e餷enmelerine ev sahipli餴 yapm�\ oldum. Yak齨 arkada�xar齨 kendi aralar齨daki sohbetlerini dinlemi�� hepsinin sevdi餴 yemekleri payla�y�\, ayr齝a g鼁el bir T黵k pastas齨��da 莍nlilere tan齮m�\t齧. San齬齧 bu �qkilde yo饀n k黮t黵 al�\veri�xeri, farkl��bir 黮kede ya�myan biri i鏸n 鏾k 鰊emli, 琰nk��ancak bu �qkilde toplumun i鏸ne girebiliyorsunuz ve ya�mnt齨齴��hi��yabanc齦齥 鏴kmeden s黵d黵ebiliyorsunuz; ayr齝a bunlara uyum sa餷ay齪 zevk alabildi餴niz 鰈琰de toplum taraf齨dan benimseniyorsunuz.

    Program i鏸nde ge鏴n baz��kelimelerin 莍ncelerini 鯧renerek program��noktalayal齧. Ac��demek i鏸n 莍nce'de la(4) diyoruz. Tatl��demek i鏸n tian(2) diyoruz. Tuz demek i鏸n yan(2) diyoruz. Bu kelimeye dikkat etmemiz gerek 琰nk��yabanc齦ar齨 bir鏾饀 bunu do餽u s鰕leyemiyor. 莍nce'de tonlaman齨 鏾k 鰊emli oldu饀nu daha 鰊ce s鰕lemi�█m, e餰r tuz demek istedi餴nizde ikinci ton yerine birinci tonda s鰕ler ve yan(1) derseniz, bunun anlam��sigara oluyor. Yani bir lokantada ufak bir ton hatas齳la garsondan tuz yerine sigara isteme olas齦�N齨齴 var. 辝ker demek i鏸n tang(2) diyoruz. Burada da dikkat etmemiz gereken bir nokta var, bunu da e餰r birinci tonda yani tang(1) olarak s鰕lerseniz, bu da 鏾rba veya yeme餴n suyu anlam齨a geliyor, �qker demek istiyorsan齴 tang(2) �qklinde s鰕ledi餴nize emin olmal齭齨齴.

    Bir sonraki program齧齴 Bahar Bayram�� yani 莍nce s鰕leni�u ile chun(1) jie(2)'ye denk geliyor. Havai fi�qk sesleri yakla�菣 bir hafta sonra ba�xay齪 bir hafta kadar devam edecek. 辤mdiden herkesin bayram齨��kutluyorum. 莍nce s鰕leyecek olursak chun(1) jie(2) kuai(4) le(4). Bayramdaki program齧齴da g鰎��黱ceye dek hepiniz esen kal齨 sevgili dinleyiciler.