Bush'un miras��/h1>

(GMT+08:00) 2009-01-20 10:27:44 cri

    Sami Kohen- Milliyet - 17 Ocak 2009

    ABD ve d黱ya 鰊黰鼁deki sal��g黱��g鰎evini tamamlayacak olan Ba�wan George W. Bush'u nas齦 anacak?

    Amerikan halk齨齨 bir k齭m齨齨 bu konuda kafas��kar�\齥 olabilir, ama genelde d黱yan齨 h黭m��belli: Bush k鰐��bir ba�wand�� Hatta bir鏾k Amerikal齨齨 da kabul etti餴 gibi, y齦lardan beri gelip ge鏴n ba�wanlar齨 en k鰐黶鼀d��..

    George W. Bush bu h黭m��kabul etmiyor tabii.

    Nitekim 鰊ceki gece Beyaz Saray'da yapt�N��-ve b黷黱 Amerikan televizyon kanallar齨齨 canl��olarak yay齧lad�N�� "veda konu�yas��nda, 8 y齦l齥 iktidar齨齨 parlak bir bilan鏾sunu 琮kard�� Her zamanki gibi, kendinden emin, inat琮 ve kibirli 黶lubuyla icraat齨��savundu, hatta "baz��hatalar��n��da hakl��g鰏termeye 鏰l�\t��

    Bush, bu konu�yas齳la en zor zamanlarda cesur kararlar almas齨��bilen, 黮kesinin 琮karlar��neyi gerektiriyorsa onu teredd黷s鼁 yapan, g�奸��bir lider imaj齨��sergilemeye de 鰖en g鰏terdi.

    Afganistan'a ve Irak'a kar�� giri�█餴 askeri m黡ahalelerden s鰖 ederken, Bush bir kez daha politikas齨��savundu: 謟g黵l黭, demokrasi s鰖c黭lerini be��kez tekrarlad�� Afganistan'dan "ter鰎le m點adele eden gen��demokrasi", Irak'tan da "Ortado饀'nun g鯾e餴ndeki Arap demokrasisi" diye bahsetti...

    Bush bu vesileyle, bilinen g鰎�締eri ve Evangelist inan鏻ar��do餽ultusunda ABD'nin 琮karlar��i鏸n, her vas齮ay��me�~u sayan tek yanl��(unilateralist) ve Makyavelist tutumunu s黵d黵d��黱��giderayak ortaya koymu��oldu...

    輙ibar dibe vurdu

    Amerikal齦ar ku�wusuz Bush'un kendilerine nas齦 bir miras b齬akt�N齨��daha 鏾k tart�\acaklar. 43. Ba�wan'齨 Amerika'daki pop黮aritesinin son kamuoyu ara�〣囈alar齨a g鰎e y鼁de 30'a d�練esi, b鼀黭 鏾饀nlu饀n onun 鰊ceki gece TV kameralar��kar�菋齨da 琮kard�N��o parlak bilan鏾yla mutab齥 olmad�N齨��g鰏teriyor. Hele 鏾饀 Amerikal齨齨 can齨��yakan son ekonomik krizden sonra...

    Bu durumun, Bush'un son y齦larda izledi餴 ultra-liberal ekonomik politikalar ve ayr齝a Afganistan ve Irak ser黺enleriyle yak齨dan ilintili oldu饀nu g鰎en pek 鏾k Amerikal��var...

    D黱yan齨 Bush d鰊emi i鏸n verdi餴 h黭黰 d�\ politikas��ve 鰖ellikle Irak ve Afganistan sorunlar齳la ilgili. Bu h黭黰, ABD'nin yery鼁黱deki itibar齨�� g黺enirli餴ni ve sempatisini dibe indirmi�█r. Vietnam Sava�� s齬as齨da dahi d黱yada anti Amerikanizm bu kadar yayg齨 hale gelmemi�� d鰊emin Ba�wan��Richard Nixon bu kadar nefret edilen bir lider olmam�\t��

    Bunun nedeni sadece ABD'nin bu 黮keleri felakete s黵黭lemesi, b鰈ge dengelerini alt黶t etmesi de餴l, ayn��zamanda Bush'un ABD'nin tek s黳er devlet olarak her �qyi yapma hakk齨a sahip oldu饀 ve bunun g點黱��kullanarak yapabilece餴 d��黱cesiyle hareket etmesidir. Bu doktrin ve bu hareket tarz�� 11 Eyl黮 2001'deki faciadan sonra "Hepimiz Amerikal齳齴" diyen d黱yay�� k齭a zamanda ABD'den uzakla�〣囈�\, hatta bir鏾k insan��ve 黮keyi "anti Amerikan" yapm�\t齬.

    De餯i mi?

    Bush Afganistan'a m黡ahale ederken, ter鰎黱 kayna瘕na inece餴ni, yani El Kaide'yi ortadan kald齬aca瘕n��s鰕lemi�█. Yedi y齦 sonra El Kaide h鈒��ortal齥ta, lideri Bin Ladin h鈒��mesajlar yay齧l齳or. Afganistan'齨 geni��bir kesimi de Taliban'齨 elinde...

    Bush Irak'a m黡ahale ederken, gerek鏴 olarak, Saddam'齨 elinde kitle imha silahlar��bulundu饀nu s鰕lemi�█. Bunun do餽u olmad�N��ortaya 琮k齨ca, Bush i�sal i鏸n 鰖g黵l黭 ve demokrasi arg黰an齨��kullanmaya ba�xad�� Sonu鐃a bug黱 y齥齦m�\ bir Irak var...

    Her iki 黮kede ABD'nin denetimi ve n黤uzu devam ediyor. Ama ne pahas齨a ve daha ne kadar zaman i鏸n?

    George W. Bush'un b齬akt�N��bu miras (veya enkaz) herhalde kolay unutulmayacak...

    輘rail'in sava��su鏻ar�� 'ter鰎le sava��齨 tan齧齨��de餴�█riyor

    Semih 載iz - Milliyet

    17 Ocak 2009

    ABD'nin Irak'��i�sali ve 輘rail'in Gazze vah�qtinden sonra "ter鰎le sava�� kavram齨齨 yeni bir de餰rlendirmeye tabi tutulmaya ba�xand�N��g鰎黮鼀or. 輓giltere D�\i�xeri Bakan��David Miliband'齨 Guardian gazetesine bu konuda 鰊ceki g黱 yazd�N��yaz��bunun son kan齮��

    Bu yaz齳a d鰊ece餴z fakat 鰊ce �τlar��belirtmek istiyoruz. "Ter鰎le sava�� ad齨a insan haklar齨��hi鏴 sayman齨 ter鰎��yok etmedi餴, aksine, ter鰎istlere belli bir "me�~uiyet" sa餷ad�N��art齥 anla�莿maya ba�xand��

    T黵kiye'nin 鰊de gelen uluslararas��hukuk uzmanlar齨dan olan yazar齧齴 R齴a T黵men de k齭a bir s黵e 鰊ce, ter鰎le m點adele eden devletlerin bir elinin ba餷��oldu饀nu belirtmi�█. Bu da �� demektir:

    Ter鰎istlerin haklar��

    Ter鰎istler hak ve hukuk gibi kavramlar kar�菋齨da kendilerini sorumlu hissetmezler. Bu gruplar齨 "ter鰎ist" olma 鰖ellikleri bundan kaynaklan齬. Hukukun 黶t黱l��黱e ve insan haklar齨a 鰊em verdiklerine inanan devletlerin ise b鰕le bir l黭sleri yoktur.

    謟etle, devletler, hi��ho�m gitmese de, ter鰎istlerin bile haklar��oldu饀nu teslim etmek zorundalar. Yoksa ter鰎ist olmakla su鏻anan ki�uleri g鰎d黭leri yerde 鰈d黵黵, i�u orada bitirirlerdi.

    Ancak, bunu bug黱 yapanlar齨 "ter鰎ist devlet" konumuna d�緣��黱��hep birlikte g鰎鼀oruz. Yukar齞a da dedi餴miz gibi bu durum sadece ter鰎istlere yar齳or zira arad齥lar��me�~uiyete zemin haz齬l齳or.

    Bir hamlede, "ter鰎ist" olmaktan kurtulup, "zulme kar�� sava�mnlar" olarak g鰎黮meye ba�xan齳orlar. Zira devlet de ter鰎 taktikleri kullan齳orsa, o zaman ter鰎ist ile devlet aras齨da bir fark kalm齳or.

    輘rail, sava��su鐄 i�xiyor

    輘rail �� anda "ter鰎le m點adele" ad齨a sava��su鐄 i�xiyor. Amerikal��ve 輓giliz askerlerinin de Irak'ta ayn���qyi yapt齥lar齨��g鰎d黭. Washington ve Londra "ter鰎ist devlet" yaftas齨��yememek i鏸n bu ki�uleri kendileri yarg齦ay齪 cezaland齬齳orlar.

    B鰕lece, "Su鐄 devlet de餴l bireyler i�xedi" demeye getiriyorlar. 輘rail'in ise b鰕le bir �qyi yapmas��s鰖 konusu de餴l. Zira Gazze'de �� anda 鏾luk 鏾cuk 鰈d黵erek sava��su鐄 i�xeyen askerleri 輘railliler i鏸n birer "kahramand齬."

    Bu durumda 輘rail kendisini "ter鰎ist devlet" konumuna d�輟dm�� oluyor. Bunu s鰕leyen de sadece biz ve "bir avu��輘rail aleyhtarlar�� de餴l. Haaretz gazetesi yazar��Gideon Levy'den Oxford 躰iversitesi Profes鰎��Avi Shlaim'e kadar Yahudi dinine mensup 鏾k say齞a vicdanl��insan da ayn齭齨��cesur bir �qkilde belirtiyorlar.

    Hem Levy'ye hem de -uluslararas��ili�wiler profes鰎��olan ve 1960'larda 輘rail ordusuna g鰎ev yapan- Shlaim'e g鰎e, Gazze'de sava��su鐄 i�xedi餴 i鏸n 輘rail'in yarg齦anmas��gerekiyor.

    Hukuk ter鰎izme kar�� 鰊emli

    T黵k鏴 鏴virisini d黱k��Radikal gazetesinde bulaca瘕n齴, Miliband'齨 Guardian'da yay齧lanan a�m瘕daki s鰖leri, burada anlatmaya 鏰l�\t齥lar齧齴齨 �\�N齨da, 鰊em kazan齳or:

    "Ter鰎izme hukukun 黶t黱l��黱��鏸餹eyerek de餴l, onu savunarak kar�莿齥 vermeliyiz, zira bu, demokratik toplumun k鳋e ta�菤齬...Guantanamo'nun dersi budur... Ter鰎istler 黮keleri korkuya ve kine s黵黭lediklerinde, b鰈黱me ve husumeti beslediklerinde, 黮keleri �uddet ve bask齳la kar�莿齥 vermeye zorlad齥lar齨da ba�mr��kazanm�\ olurlar."

    Bu s鰖ler hukuk, insan haklar��ve sosyal adaletin ter鰎izmle m點adele kar�菋齨da tank, top ve t黤ekten 鏾k daha etkin oldu饀nu 鏰餽�\t齬齳or. Gazze'deki insanl齥 d�\��geli�yelerden al齨an en 鰊emli dersin bu olmas齨��dileriz.