Suudi pazar齨da i�uni bilene i��鏾k

    6 辵bat Cuma 2009, Milliyet

    R軾AD / SUUD��ARAB軸TAN

    Riyad Ticaret ve Sanayi Odas��鼀esi Suudi i�mdamlar齨齨 T黵k i�mdamlar��i鏸n d鼁enledi餴 yemekte, Riyad'da ya�myan ve i��yapan T黵klerle tan�\t齧.

    Hasan Tahir Aydemir, "28 y齦d齬 Riyad'day齧" dedi. Ve de anlatt�� "Ankara Pusaklar'da giyim e�吧s��黵eten bir tesisimiz var. Ankara'da 黵etti餴miz hamile elbiselerini Suudi Arabistan'da pazarl齳orum. Liva Maternity ad齨��ta�萏an ma餫zalar齧齴齨 say齭��otuza ula���� 藺imiz her g黱 b鼀鼀or."

    Sizin gibi geli�qn ba�wa giyim firmalar��var m��diye sordum. "Son y齦larda Koton pazara giriyor. Daha 鰊ce 鏾k say齞a giyim firmas��Suudi Arabistan'a gelmi�█. Ama i�u ciddiye almad齦ar. Pazardan 鏴kildiler" dedi.

    Dr. Talat Ek�uo餷u Suudi Arabistan T黵k Konseyi Genel Sekreteri, "Geotech Group"ta 鏰l�\齳or. 7 y齦d齬 Riyad'da. 莂l�\t�N��T黵k firmas���qhir planlamas��yap齳or. M黷eahhitlik firmalar��d�\齨da Suudi Arabistan'a b鼀黭 sermaye gruplar齨齨 hen鼁 ilgi g鰏termedi餴ni, en b鼀黭 yat齬齧齨 躭ker taraf齨dan ger鏴kle�█rildi餴ni, Nurol'un askeri ara��ve gere鏻eri yenileme konusundaki giri�uminin 鰊emli bir giri�um oldu饀nu s鰕ledi.

    Gidip g鰎mek gerek

    Yemekte konu�ya yapan Cumhurba�wan��Say齨 G黮, T黵k i�mdamlar齨��uyard��

    "Suudi Arabistan b鼀黭 ve zengin bir pazar. T黵k ihracat琮s��bu kom�� pazara gereken ilgiyi g鰏termiyor. Suudi Arabistan Krall�N��iki y齦 i鏸n b鼀黭 a瘕rl�N��altyap��yat齬齧��olmak 鼁ere 214 milyar dolarl齥 bir yat齬齧 b黷鏴si a琮klad�� Bizim m黷eahhitlerimiz gereken ilgiyi g鰏termiyor" dedi. Sonra Suudi i�mdamlar齨a hitap etti. "T黵kiye ile T黵k insan齳la yak齨l�N齨齴 var. 藺birli餴 yap齨齴. Kendi 黮kenizde, T黵kiye'de ortak projeler ger鏴kle�█riniz" dedi.

    Say齨 G黮, Riyad'a 100 km uzakl齥taki El Harc sanayi b鰈gesinde bulunan FNSS Savunma Sanayii Tesisleri'ni gezdi. Burada Nurol Grubu, Suudi Arabistan Kara Kuvvetleri'nin eski M1 13 z齬hl��ara鏻ar齨��yeniliyor.

    Nurol Grubu 2004'te bu i�q ba�xam�\. 謓ce 64 ara��yenilenmi�� 辤mdi 300 ara��yenileniyor. 210 milyon dolarl齥 bu proje tamamland�N齨da, 300 ara鏻齥 yeni bir yenileme paketinin de Nurol'a verilmesi bekleniyor.

    Nurol iyi i�xer yap齳or

    M1 13 z齬hl��ara鏻ar齨 yenileri yakla�菣 2 milyon dolar. Bunlar 10 personel ta�萏or. 躾erlerine iste餰 ba餷��olarak de餴�uk silahlar, haberle�ye ara��gere鏻eri tak齦齳or.

    Yenilemede eski ara鏻ar b黷黱鼀le s鰇黮鼀or. Ana g鰒denin her yan��z齬hl��/kur�τ ge鏼ez ve may齨 i�xemez malzemeyle kaplan齳or. Motorlar��de餴�█riliyor. G�奸endiriliyor. 輘te餰 ba餷��de餴�uk silah ve cihazlar tak齦齳or. Paletleri yenileniyor. Sava��alanlar齨da ve tehlikeli arazide asker ta�萁ada kullan齦an bu ara鏻ar齨 i鏸ndekiler yola d鳋enen may齨dan ve silahl��sald齬齞an etkilenmiyor.

    Suudi Arabistan'da Nurol Grubu'nun yapt�N��i�q benzer de餴�uk i��imk鈔lar齨齨 oldu饀 anlat齦齳or. 謟ellikle Suudi ordusunun sahip bulundu饀 鏾k say齞a ara��ve gerecin yenilenme/modernizasyon projelerine T黵k firmalar齨齨 ilgi g鰏termesi halinde, bu pazardan b鼀黭 pay alabilecekleri belirtiliyor.

    A琮k anlat齧齳la, Suudi Arabistan'da T黵k firmalar齨齨 yapabilece餴 鏾k i�� satabilece餴 鏾k mal var. Fakat Suudi Arabistan'a bir defa gitmekle, iki �� g黱 dola�yakla pazar��tan齧ak ve f齬satlar��de餰rlendirmek imk鈔s齴.

    D黱ya krizden nas齦 琮kacak?

    6 辵bat Cuma 2009, Hur�ut G黱e�� Milliyet

    ABD'de y鰊etim de餴�█. Birtak齧 haz齬l齥lar a琮klan齳or. Ama bu arada kriz de derinle�uyor. 躶telik k黵esel etkilerinin a瘕rla�mca瘕 anla�莿齳or. Herhalde 1929-30 krizinden sonra y鼁y齦齨 en derin ve s齥齨t齦��kriziyle bo饀�ρuyor.

    Ge鏴n hafta Wall Street Journal'da 琮kan bir yaz齞a (Harold Cole ve L. Ohanian imzal�� ABD h黭黰etinin (t齪k��1933-1936 aras��New Deal'da oldu饀 gibi) depresyonu uzatt�N齨��yaz齳ordu. O politikalar齨 devlet m黡ahalesini esas alarak bir yandan i�【zlere i��yaratmaya 鏰l�\齬ken, di餰r yandan i��ve finans d黱yas齨da reformlar ele ald�N齨��ve ekonomiyi canland齬maya 鏰l�\t�N齨��biliyoruz.

    1930-1932 d鰊eminde ortalama 鏰l�\ma saati 1929'a g鰎e y鼁de 18 d�練�緣�� 1933-1939 aras��ise (yani New Deal d鰊eminde) i�齦lerin ortalama 鏰l�\ma s黵esi y鼁de 23 daha d�躺� hale gelmi�█. Hatta �啢le ifade edelim; ki�u ba�菝a t黭etim ge鏼i�q g鰎e y鼁de 27 d�練�緣��

    1929 krizinden 琮k�\

    Fakat bu arada 鏾k 鰊emli de餴�umler ger鏴kle�█. 1933 itibariyle verimlilik h齴la artt�� Fiyat d鼁eyi hep istikrarl齳d�� Reel faiz oranlar��鏾k d�躺� oldu饀 i鏸n likidite de bolluk i鏸ndeydi. B鰕lece 1935'te hava de餴�█ ve 1937'de canlanma g鰖lenmeye ba�xad�� Buradan canlanman齨 鏾k 鏰buk olmad�N��dersi 琮k齳or. Devlet m黡ahalesi olmadan ise toparlanma 鏾k daha ge��sa餷an齳or.

    Ancak tart�\ma m黡ahalenin nas齦 ve hangi yo饀nlukta yap齦aca瘕nda kilitleniyor. 2009 y齦齨da d黱yada art齥 b鼀黰e beklentisi y鼁de 0.5'e inmi��durumda. 屈nk��hem ABD'de, hem de AB'de daralma bekleniyor. 輓giltere, ABD, AB, Japonya, Kanada ve di餰r t黰 geli�yi��黮keler ayn��durumda.

    藺 Demokrat Obama'ya d�踏漃r

    Geli�yekte olan 黮kelerin 鰊emli bir k齭m��ise k黵esel krizden daha az etkilenecek g鰎黱鼀or. (Bunun nedenlerini bir ba�wa yaz齞a de餰rlendirece餴z). Rusya, Brezilya ve Meksika ise bir hayli etkilenmi��g鰎黱鼀or. T齪k��T黵kiye gibi.

    Bu 黮kelerin mali yap齦ar��g�奸��ya da para birimleri rezerv niteli餴nde olanlar kamu harcamalar齳la efektif talebi �u�urebiliyor. Kald��ki, d�\ a琮k sorunlar��da pek yok. Fakat bu 黮keler para politikalar齨齨 a�菡��鰈琰de gev�qmesiyle likidite tuza瘕na d�練�� durumda. Yani para politikas��etkinli餴ni yitirdi餴nden �m�菡m�\ durumdalar. Oysa sabretmeleri ve bankac齦齥 sistemini ge鏸ci bir s黵eyle FED kanatlar��alt齨a almalar��gerekiyor.

    辵 ana kadar �urketlerin sermaye art齬arak iflastan kurtulmalar��s黵eci h齴lanm�\ de餴l. Belki en do餽usu bu �urketlerin i鏸ne Hazine bonosu konularak 鰖kaynaklar齨齨 g�奸endirilmesi. Ama as齦 sorun para sistemindeki t齥an齥l齥. Parasal gev�qmenin hemen sonu��vermedi餴 g鰎黮d�� 莂re yok: Geli�yi��黮keler mali gev�qme yapmadan bu krizi a�mmaz. T齪k��New Deal'de oldu饀 gibi. H齴l��hareket etmeli ve etkili kesimlere harcanmal�� T黰 geli�yi��黮keler birlikte hareket etmeli.

    New Deal'deki Ba�wan F. Roosevelt bir Demokratt�� Obama da bir Demokrat. Bakal齧 Demokratlar bir New Deal daha yaratabilecek mi?